Thực trạng tuân thủ pháp luật lao động qua thanh tra một số doanh nghiệp chế biến gỗ trên địa bàn

Ngày 14 tháng 11 năm 2019

Toàn tỉnh hiện có trên 2.700 cơ sở kinh doanh và chế biến gỗ, trong đó có gần 600 doanh nghiệp, trên 2.100 hộ cá thể (kể cả những hộ chưa có giấy phép kinh doanh). Hầu hết các doanh nghiệp chế biến gỗ có vốn đầu tư quy mô vừa và nhỏ. Số lao động bình quân dưới 50 lao động/doanh nghiệp.

Hưởng ứng Chiến dịch thanh tra lao động năm 2019 do Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phát động với chủ đề “Tuân thủ pháp luật lao động để phát triển bền vững ngành chế biến gỗ”. Nội dung cơ bản của Chiến dịch thanh tra lao động năm 2019 bao gồm:

1. Tăng cường tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động, an toàn, vệ sinh lao động của người sử dụng lao động, người lao động nhằm cải thiện điều kiện làm việc tại mỗi doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh.

2. Huy động sự vào cuộc của các cơ quan, đối tác xã hội, cơ quan truyền thông và các cơ quan khác để giải quyết những vấn đề không tuân thủ phổ biến trong ngành chế biến gỗ.

3. Giúp đỡ các doanh nghiệp trong ngành chế biến gỗ quản lý tốt lao động và thúc đẩy quan hệ lao động hài hòa tại các doanh nghiệp. Qua đó tạo ra sản phẩm gỗ ngày càng có uy tín, thương hiệu trên thị trường trong nước và thế giới.

Trên cơ sở Kế hoạch thanh tra được tỉnh phê duyệt, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật lao động đối với 09 doanh nghiệp chế biến gỗ trên địa bàn. Đó là: Công ty Cổ phần Thương mại Trường Phát, Công ty cổ phần Phúc Lâm, Chi nhánh Công ty cổ phần MD Việt Nam tại Phú Thọ, Công ty TNHH Hùng Bích Đoan Hùng, Công ty TNHH Đài Việt, Công ty TNHH MTV Bình Thủy, Công ty TNHH Hà Kim Phương, Công ty cổ phần sản xuất và thương mại Kim Sen, Hợp tác xã Hưng Long. Tổng số lao động tại 09 doanh nghiệp được thanh tra: 365 người. Thời kỳ thanh tra: Từ 01/01/2018 đến thời điểm thanh tra.

Tuy số lượng các doanh nghiệp chế biến gỗ được thanh tra theo Chiến dịch thanh tra còn nhỏ, song kết quả thanh tra có thể đánh giá cơ bản thực trạng tuân thủ pháp luật lao động tại các doanh nghiệp chế biến gỗ:

1. Về chế độ báo cáo

8/9 (= 88,89%) doanh nghiệp chưa thực hiện báo cáo định kỳ về tình hình sử dụng lao động; 9/9 (= 100%) doanh nghiệp chưa thực hiện báo cáo định kỳ về tai nạn lao động; 8/9 (=88,89%) doanh nghiệp chưa thực hiện báo cáo định kỳ về công tác an toàn, vệ sinh lao động .

2. Về Hợp đồng lao động

9/9 (=100%) doanh nghiệp đã giao kết hợp đồng với người lao động. Tuy nhiên, giao kết hợp đồng lao động không tham gia BHXH bắt buộc còn nhiều; nội dung hợp đồng lao động còn chung chung, chưa thể hiện cụ thể quyền và nghĩa vụ của chủ sử dụng lao độg và người lao động.

3. Về thang lương, bảng lương

6/9 (= 66,67%)  doanh nghiệp chưa xây dựng thang lương, bảng lương. Các doanh nghiệp đã xây dựng thang lương, bảng lương nhưng chưa gửi tới cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp huyện theo quy định.

4. Về tiền lương

2/9 (= 22,22%) doanh nghiệp trả lương người lao động thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.

5. Về công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động

8/9 (= 88,89%) doanh nghiệp chưa phân loại lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, 01 doanh nghiệp đã thực hiện việc phân loại lao động làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm nhưng chưa đầy đủ; 9/9 (= 100%) doanh nghiệp chưa phân loại lao động làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

6/9 (= 66,67%) doanh nghiệp chưa bố trí cán bộ làm công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động; 8/9 (= 88,89%) doanh nghiệp chưa bố trí cán bộ làm công tác y tế hoặc ký hợp đồng với cơ sở khám chữa bệnh đủ năng lực.

7/9 (= 77,78%) doanh nghiệp chưa thực hiện việc huấn luyện an toàn lao động, vệ sinh lao động cho người lao động.

8/9 doanh nghiệp có sử dụng thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, trong đó: 6/8 (= 75%) doanh nghiệp chưa thực hiện việc kiểm định an toàn lao động theo quy định; 1/8 (= 12,5%) doanh nghiệp có thực hiện kiểm định an toàn lao động nhưng chưa đầy đủ; 1/8 (= 12,5%) doanh nghiệp thực hiện kiểm định sau khi có quyết định thanh tra .

8/9 (= 88,89%) doanh nghiệp chưa thực hiện quan trắc môi trường lao động định kỳ; 7/9 (= 77,78%) doanh nghiệp chưa thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho người lao động.

1/9 (=11,11%) doanh nghiệp có xảy ra tai nạn lao động nhẹ trong thời kỳ được thanh tra nhưng chưa tiến hành điều tra tai nạn lao động theo quy định.

6. Về Nội quy lao động

5/9 (= 55,56%) doanh nghiệp chưa xây dựng nội quy lao động; 1/9 (= 11,11%)  doanh nghiệp đã xây dựng nội quy lao động nhưng chưa đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước theo quy định.

7. Về Quy chế dân chủ ở cơ sở

7/9 (= 77,78%) doanh nghiệp chưa xây dựng quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc; chưa tổ chức hội nghị người lao động định kỳ, chưa tổ chức đối thoại tại nơi làm việc định kỳ .

8. Về Bảo hiểm xã hội

7/9 (= 77,78%) doanh nghiệp đã tham gia BHXH bắt buộc cho toàn bộ người lao động, 2/9 (= 22,22%) doanh nghiệp chưa tham gia BHXH cho đủ số người lao động (Công ty TNHH Đài Việt: tham gia BHXH đối với 29/62 lao động; Chi nhánh Công ty cổ phần MD Việt Nam: tham gia BHXH đối với 15/29 lao động).

Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành kết luận thanh tra đối với 09 doanh nghiệp nói trên, đồng thời ban hành 01 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH MTV Bình Thủy với số tiền xử phạt 20.000.000 đồng.

Để xảy ra nhiều vi phạm nói trên là do các doanh nghiệp tập trung chú trọng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, lợi nhận nhưng chưa tuân thủ các quy định của pháp luật lao động, đặc biệt là về an toàn - vệ sinh lao động tại cơ sở; Cán bộ làm công tác nhân sự, an toàn - vệ sinh lao động chủ yếu là kiêm nhiệm, việc nắm bắt các quy định của pháp luật lao động còn hạn chế, chưa kịp thời cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành trong lĩnh vực lao động; Người lao động chưa nhận thức đầy đủ về quyền và nghĩa vụ của mình, chưa nắm chắc các quy định về pháp luật lao động nên việc tuân thủ pháp luật lao động còn hạn chế; Công tác tuyên truyền, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật lao động của cơ quan quản lý nhà nước; doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân sử dụng lao động chưa đầy đủ, thường xuyên, hiệu quả.

Để tăng cường tuân thủ pháp luật lao động tại các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp chế biến gỗ nói riêng: Đối với các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật lao động; Theo dõi, giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính đối với việc chấp hành các quy định của pháp luật lao động tại các doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp: bên cạnh việc sản xuất kinh doanh, mở rộng thị trường, mang lại lợi nhuận, chủ sử dụng lao động cần tuân thủ pháp luật lao động, đặc biệt là công tác an toàn - vệ sinh lao động và các chế độ đối với người lao động, đảm bảo xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ và bền vững./.

Dương Thị Lê Hà – Chánh Thanh tra